İleri modallar

needn't have + V3: bir şeyi yaptın ama gereksizdi. I needn't have cooked — they'd already eaten. (Yemek yaptım ama gerek yokmuş; onlar zaten yemişti.)

didn't need to + V1: o anda gerek yoktu. Yapıp yapmadığını söylemez, ama çoğu zaman “yapmadık” anlamı çıkar: I didn't need to cook, so I watched TV. (Yemek yapmama gerek yoktu, ben de TV izledim.)

Türkçede ikisi de “gerek yoktu” diye çevrilebilir; fark, “boşuna” kelimesinde saklıdır. Boşuna yaptıysan needn't have. Türklerin hatası: “I needn't have to worry” ✗ ya da V3 yerine V2 kullanmak: “needn't have came” ✗.

• You needn't have bought flowers.

  Çiçek almana gerek yoktu. (Ama almışsın — çok naziksin.)

• We needn't have hurried; the train was late.

  Boşuna acele etmişiz; tren gecikmişti.

• I didn't need to wait, so I went home.

  Beklememe gerek yoktu, ben de eve gittim.

would rather / would sooner + yalın fiil = …mayı tercih ederim. I'd rather stay at home tonight. Olumsuz: I'd rather not go. Arkasından to gelmez: “I'd rather to stay” ✗.

İki seçeneği karşılaştırmak için than: I'd rather walk than take the bus. (Otobüse binmektense yürürüm.) would sooner aynı anlamdadır: He'd sooner resign than apologise.

Başkasının bir şey yapmasını tercih ediyorsan: would rather + kişi + geçmiş zaman — ama anlam şimdi / gelecektir: I'd rather you didn't smoke here. (Burada sigara içmemeni tercih ederim.)

Türkçe düşünen biri burada şimdiki zamanı seçer: “I'd rather you don't smoke” ✗. İngilizcede bu kalıp geçmiş zaman ister: didn't ✓.

• I'd rather stay at home tonight.

  Bu akşam evde kalmayı tercih ederim.

• I'd rather walk than take the bus.

  Otobüse binmektense yürürüm.

• I'd rather you didn't tell anyone.

  Kimseye söylemesen daha iyi olur.

had better ('d better) + yalın fiil = …sen iyi olur, yoksa kötü bir sonuç var. Should'dan daha güçlüdür, bir uyarı taşır: You'd better leave now, or you'll miss the train.

Biçim geçmiş görünür (had) ama anlam şimdi / gelecektir. Arkasından to gelmez ve fiil çekilmez: “had better to go” ✗, “had better went” ✗.

Olumsuz: had better not: You'd better not be late again. “You'd better don't” ✗.

Türkçedeki “-sen iyi olur” birebir karşılıktır. Ama dikkat: genel, kibar tavsiye için should daha uygundur: You should visit Cappadocia sometime.

• You'd better leave now, or you'll miss the train.

  Şimdi çıksan iyi olur, yoksa treni kaçıracaksın.

• We'd better not tell Mum.

  Anneme söylemesek iyi olur.

• I'd better go — it's late.

  Gitsem iyi olur — geç oldu.

be bound to + V1 = kesinlikle olacak, kaçınılmaz: It's bound to rain — look at those clouds. (Kesin yağmur yağacak.) be sure / certain to de “kesin” demektir: She's sure to win.

be likely to = muhtemelen: Prices are likely to rise. be unlikely to = pek olası değil: He's unlikely to come.

Türkçede “kesin”, “muhtemelen” gibi zarflar kullanırız ve fiil değişmez. İngilizcede ise bu yapılar be ile çekimlenir ve arkasından to + yalın fiil gelir. Tipik hatalar: “He bounds to win” ✗, “It is likely rain” ✗ (to unutulmuş).

Geçmişte: The plan was bound to fail. (Planın başarısız olması kaçınılmazdı.)

• Look at those clouds — it's bound to rain.

  Şu bulutlara bak — kesin yağmur yağacak.

• Prices are likely to rise next year.

  Fiyatlar seneye muhtemelen artacak.

• He's unlikely to come before ten.

  Saat ondan önce gelmesi pek olası değil.

may / might as well + yalın fiil = daha iyi bir seçenek yok, o halde… Türkçedeki “bari”ye çok yakındır: The bus isn't coming. We might as well walk. (Otobüs gelmiyor. Bari yürüyelim.)

Genelde hevessiz bir öneri bildirir: There's nothing on TV, so I may as well go to bed. (Televizyonda bir şey yok, yatsam da olur.)

could hardly + yalın fiil = zar zor, neredeyse hiç …amadım: I could hardly breathe. (Neredeyse nefes alamıyordum.) hardly zaten olumsuz anlam taşır, bu yüzden “couldn't hardly” ✗ (çift olumsuz).

Türklerin karıştırdığı bir nokta: hardly ≠ hard. I could hardly see (zar zor görüyordum) — I worked hard (çok çalıştım).

• The bus isn't coming — we might as well walk.

  Otobüs gelmiyor — bari yürüyelim.

• There's nothing on TV, so I may as well go to bed.

  Televizyonda bir şey yok, yatsam da olur.

• It was so noisy that I could hardly hear her.

  O kadar gürültülüydü ki onu zar zor duyuyordum.

needn't have + V3 = boşuna yaptın; didn't need to = gerek yoktu.

would rather + yalın fiil (tercih), would rather + kişi + V2; had better (not) uyarıdır.

be bound / sure to = kesin, be likely to = muhtemelen; might as well = bari; could hardly = zar zor.

• You needn't have paid for me.

  Benim için ödemene gerek yoktu.

• She's bound to be late.

  Kesin geç kalacak.

• I'd rather not go out tonight.

  Bu akşam dışarı çıkmamayı tercih ederim.