Dönüşlü zamirler

Türkçede “kendi” kelimesine ek getiririz: kendimi, kendine, kendilerini. İngilizcede bunun yerine tek kelimelik dönüşlü zamirler var: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves.

Bu zamirleri özne ve nesne aynı kişi olduğunda kullanırız: I hurt myself. (Kendimi yaraladım.) Karşılaştır: I hurt him. (Onu yaraladım — başka birini.)

Biçime dikkat: tekilde -self, çoğulda -selves. himself ve themselves nesne zamiriyle kurulur; “hisself” ve “theirselves” yanlıştır. you için iki biçim var: yourself (tek kişi), yourselves (birden fazla kişi).

• I cut myself with a knife.

  Bıçakla elimi kestim. (Kendimi kestim.)

• She looked at herself in the mirror.

  Aynada kendine baktı.

• They bought themselves a new car.

  Kendilerine yeni bir araba aldılar.

Bazı fiiller dönüşlü zamirle kalıplaşmıştır: enjoy yourself (iyi eğlen), help yourself (buyur, kendin al), introduce yourself (kendini tanıt), behave yourself (uslu dur), teach yourself (kendi kendine öğren).

Dikkat: enjoy tek başına kalamaz, bir nesne ister. “I enjoyed.” yanlıştır. Doğrusu: I enjoyed myself. ya da I enjoyed the film.

Dönüşlü zamir vurgu için de kullanılır; Türkçedeki “kendim, bizzat” gibi: I painted the room myself. (Odayı kendim boyadım.) The manager himself called me. (Müdür bizzat beni aradı.)

• Enjoy yourself!

  İyi eğlen!

• Please help yourselves to some cake.

  Lütfen kekten buyurun.

• I made this dress myself.

  Bu elbiseyi kendim diktim.

by myself / by yourself / by herself… “tek başına” demektir. İki anlamı var: yalnız (I live by myself = Tek başıma yaşıyorum) ve kimsenin yardımı olmadan (I fixed it by myself = Kendi başıma tamir ettim).

Aynı anlamda on my own / on your own / on their own da kullanılır. Burada my, your, their (iyelik sıfatı) gelir, -self değil: on my own.

Türk öğrencilerin sık karıştırdığı biçimler: “by my own” ve “on myself” yanlıştır. Doğrusu by myself ya da on my own. Basitçe alone da diyebilirsin: I live alone.

• She lives by herself.

  Tek başına yaşıyor.

• I did my homework on my own.

  Ödevimi kendi başıma yaptım.

• Don't go there by yourself.

  Oraya tek başına gitme.

each other “birbiri(ni)” demektir: eylem karşılıklıdır. Ali Ayşe'yi sever, Ayşe de Ali'yi → They love each other. Aynı anlamda biraz daha resmi one another da kullanılır.

themselves / ourselves ise “her biri kendine” demektir: They looked at themselves in the mirror. (Herkes aynada kendine baktı.) They looked at each other. (Birbirlerine baktılar.)

Türkçedeki -ş eki (bakış-, tanış-, görüş-) çoğu zaman each other anlamı taşır: Bakıştılar → They looked at each other. Ama bazı fiillerde İngilizce bunu söylemeye gerek duymaz: We met (Tanıştık), They kissed (Öpüştüler).

• We have known each other for years.

  Birbirimizi yıllardır tanıyoruz.

• They don't talk to each other.

  Birbirleriyle konuşmuyorlar.

• The kids looked at themselves in the mirror.

  Çocuklar aynada kendilerine baktı.

Türkçede -n eki fiili dönüşlü yapar: yıkandım, giyindim, hazırlandım, dinlendim. İngilizcede bu günlük fiillerin çoğu -self almaz: I washed, I shaved, I got dressed, I got ready, I relaxed.

“I dressed myself” ancak özel bir durumda doğaldır (örneğin küçük bir çocuk ilk kez kendi giyindiğinde). Normal günlük rutin: I got up, had a shower and got dressed.

feel ve concentrate da -self almaz: I feel tired (“I feel myself tired” yanlış). meet fiili zaten karşılıklıdır: We met at university. (Üniversitede tanıştık.) Ama kalıp ifade make yourself at home (kendi evin gibi rahat ol) -self alır.

• I got up and got dressed.

  Kalktım ve giyindim.

• Try to relax.

  Rahatlamaya çalış.

• I feel much better today.

  Bugün kendimi çok daha iyi hissediyorum.

Özne ve nesne aynıysa -self / -selves: I hurt myself. Vurgu için de: I made it myself. by myself = on my own = tek başıma.

Karşılıklı eylemde each other: They love each other. Türkçede dönüşlü olan günlük fiiller İngilizcede çoğunlukla -self almaz: get dressed, shave, relax, feel, meet.

• Be careful! You'll hurt yourself.

  Dikkat et! Kendine zarar vereceksin.

• They did it on their own.

  Kendi başlarına yaptılar.

• We looked at each other and laughed.

  Birbirimize bakıp güldük.